İlişkiler Neden Bozulur? Ayrılığı Hazırlayan İletişim, Güven ve Yaşam Koşulları

Kısa yanıt: İlişkiler çoğunlukla tek bir tartışma veya ani bir kararla değil; saygının azalması, güvenin zedelenmesi, çatışmaların çözülememesi ve partnerlerin giderek birbirlerinden uzaklaşmasıyla bozulur. Eleştiri, aşağılama, savunmacılık ve iletişimden çekilme gibi davranışlar bu aşınmayı hızlandırabilir. Ancak hiçbir davranış tek başına ilişkinin kesin olarak biteceğini göstermez.

Bir ilişkinin neden sona erdiğini açıklarken çoğu zaman son yaşanan olaya odaklanırız: Büyük bir tartışma, sadakatsizlik, evden ayrılma veya boşanma kararı…

Oysa ilişkinin görünür biçimde sona erdiği an, çoğu zaman çok daha önce başlamış bir sürecin son aşamasıdır. Partnerler arasındaki yakınlık, güven, saygı ve bağlılık zaman içinde aşınabilir. Sorunlar konuşulamadığında, onarım girişimleri karşılıksız kaldığında ve ilişki giderek olumsuz bir gözlükle görülmeye başlandığında çiftler duygusal olarak birbirlerinden uzaklaşabilir.

Bir ilişkinin bitişi çoğu zaman tek bir olayın değil, çözülemeyen sorunların ve tekrarlanan yıkıcı etkileşimlerin birikimli sonucudur.

İlişkilerin bozulmasında tek bir neden var mıdır?

Hayır. İlişkilerin bozulması genellikle birkaç düzeyde gerçekleşen faktörlerin etkileşimiyle açıklanır:

• iletişim ve çatışma örüntüleri,
• güven ve bağlılık sorunları,
• sadakatsizlik veya şiddet gibi ağır ilişki ihlalleri,
• bireysel psikolojik güçlükler,
• ekonomik ve sosyal stresler,
• aile ve yaşam koşulları.

Bu faktörlerin hiçbiri bütün çiftlerde aynı sonucu doğurmaz. Bir çift için ciddi risk oluşturan bir durum, başka bir çift tarafından karşılıklı destek, iletişim ve uygun yardım sayesinde yönetilebilir.

“Mahşerin Dört Atlısı” nedir?

John Gottman ve çalışma arkadaşları, evli çiftlerin çatışma sırasındaki iletişimlerini inceleyerek ilişki bozulmasıyla bağlantılı dört yıkıcı davranış örüntüsü tanımlamıştır:

1. eleştiri,
2. savunmacılık,
3. aşağılama,
4. duvar örme.

Bu davranışlar “Mahşerin Dört Atlısı” olarak adlandırılır.

Gottman ve Levenson’un boylamsal çalışmalarında daha fazla olumsuz duygu, savunmacılık, inatlaşma ve etkileşimden çekilme gösteren çiftlerin daha düşük ilişki tatmini ve daha yüksek ayrılık riski yaşadığı bulunmuştur. Bununla birlikte bu model bir boşanma testi değildir ve herhangi bir çiftin geleceğini kesin olarak belirleyemez.

1. Eleştiri: Davranışı değil, kişiliği hedef almak

Eleştiri, partnerin belirli bir davranışından duyulan rahatsızlığı ifade etmekten farklıdır.

Şikâyet belirli bir davranışa odaklanır:

“Dün geleceğin saati haber vermediğinde kendimi önemsiz hissettim.”

Eleştiri ise partnerin kişiliğini ve karakterini hedef alır:

“Sen zaten düşüncesiz birisin. Beni hiçbir zaman önemsemiyorsun.”

Eleştiri genellikle şu ifadelerle kendisini gösterir:

• “Sen hep…”
• “Sen hiçbir zaman…”
• “Zaten senin yapın böyle…”
• “Senden başka ne beklenir?”

Eleştirinin sürekli hâle gelmesi, tartışmanın konusunu çözmek yerine partnerin kendisini savunmasına yol açabilir. Böylece davranışla ilgili bir sorun, kişilik ve değer tartışmasına dönüşür.

Sağlıklı şikâyet davranışı tanımlar; eleştiri ise kişinin karakterine saldırır.

2. Savunmacılık: Sorumluluktan tamamen kaçınmak

Savunmacılık, kişinin kendisini tehdit altında veya haksız yere suçlanmış hissettiğinde ortaya çıkabilen doğal bir korunma tepkisidir.

Ancak savunmacılık yerleşik bir iletişim biçimine dönüştüğünde kişi;

• kendi katkısını görmez,
• açıklama yapmak yerine karşı saldırıya geçer,
• sorumluluğu bütünüyle partnerine yükler,
• mağduriyet üzerinden eleştiriyi geçersiz kılmaya çalışır.

Örneğin:

“Eve geç geldin ve haber vermedin.”

“Sen de geçen hafta geç kalmıştın. Önce kendine bak.”

Burada asıl sorun ele alınmaz. Tartışma kimin daha suçlu olduğu yarışına dönüşür.

Savunmacılığın karşıtı bütün suçu üstlenmek değildir. Daha sağlıklı yaklaşım, kişinin yalnızca kendisine ait olan payı görebilmesidir:

“Haber vermem gerekirdi. Bunun seni kaygılandırdığını anlıyorum.”

3. Aşağılama: Partner üzerinde üstünlük kurmak

Aşağılama;

• alay etme,
• küçük düşürme,
• hakaret,
• iğneleme,
• küçümseyici gülümseme,
• göz devirme,
• partneri zekâsız, yetersiz veya değersiz gösterme

biçiminde ortaya çıkabilir.

Eleştiride “Sende bir sorun var” mesajı bulunurken aşağılamada “Ben senden daha üstünüm” mesajı vardır.

Aşağılama yalnızca öfke değildir. Öfke, belirli bir haksızlığa veya sınır ihlaline tepki olarak ortaya çıkabilir. Aşağılama ise partnerin insan olarak değerini küçültür.

Gottman yaklaşımında aşağılama ilişkinin geleceği açısından özellikle riskli kabul edilir. Bunun nedeni, ilişkinin temel koruyucu unsurlarından biri olan karşılıklı saygıyı zedelemesidir. Ancak tek bir küçümseyici davranış ilişkinin biteceğini göstermez; davranışın sıklığı, şiddeti ve ilişki içinde düzeltilip düzeltilememesi önemlidir.

Aşağılama, partnerin davranışını eleştirmekten öte, onun değerini ve saygınlığını hedef alır.

4. Duvar örme: İletişimden çekilmek

Duvar örme, kişinin çatışma sırasında iletişimi büyük ölçüde kesmesi ve psikolojik olarak etkileşimden çekilmesidir.

Şu biçimlerde görülebilir:

• sorulara cevap vermemek,
• göz temasını kesmek,
• sessizliğe gömülmek,
• tek kelimelik yanıtlar vermek,
• başka bir işle meşgul görünmek,
• konuşmanın ortasında uzaklaşmak.

Duvar örme her zaman bilinçli bir cezalandırma değildir. Bazı kişiler yoğun fizyolojik uyarılma yaşadıkları için konuşmayı sürdüremez ve kendilerini kapatırlar. Ancak ne zaman geri dönüleceği belirtilmeden iletişimi kesmek, diğer partnerde terk edilme veya değersizlik hissi yaratabilir.

Sağlıklı mola ile duvar örme arasındaki temel fark şudur:

Sağlıklı mola:
“Şu anda çok yükseldim. Yarım saat sakinleşip saat sekizde bu konuşmaya dönelim.”

Duvar örme:
Konuşmayı açıklama yapmadan kesmek ve bir daha gündeme getirmemek.

Dört Atlı boşanmayı yüzde 93 doğrulukla mı tahmin eder?

Bu ifade dikkatli kullanılmalıdır.

Gottman ve çalışma arkadaşlarının bazı araştırmalarında belirli örneklemler için yüzde 80, yüzde 81 ve yüzde 93 gibi sınıflandırma oranları bildirilmiştir. Ancak bu oranlar farklı çift gruplarına, farklı ölçümlere ve farklı istatistiksel modellere aittir.

Bu bulgular “Dört davranışı görürsek bir çiftin boşanacağını yüzde 93 kesinlikle biliriz” anlamına gelmez. Tahmin modellerinin bağımsız örneklemlerde sınanması, boşanmanın toplumdaki temel oranının dikkate alınması ve yanlış pozitif sonuçların değerlendirilmesi gerekir. Bu alanın metodolojisine yönelik eleştiriler, yüksek doğruluk oranlarının çapraz doğrulama yapılmadığında abartılabileceğini göstermektedir.

En doğru ifade şöyledir:

Yıkıcı iletişim örüntüleri ilişki tatminsizliği ve ayrılık riskiyle bağlantılıdır; ancak tek başlarına herhangi bir ilişkinin geleceğini kesin olarak tahmin edemezler.

Çatışmaları yıkıcı hâle getiren diğer süreçler

İlişkinin bozulmasında yalnızca tartışmanın konusu değil, tartışmanın nasıl başladığı, nasıl sürdürüldüğü ve nasıl sona erdiği de önemlidir.

Sert başlangıç

Sert başlangıç, bir sorunun konuşulmasına suçlama, hakaret, genelleme veya tehdit içeren bir ifadeyle başlanmasıdır.

Örneğin:

“Seninle hiçbir şey konuşulmuyor. Zaten hiçbir zaman sorumluluk almıyorsun.”

Bu başlangıç, partnerin sorunun içeriğine odaklanmasını zorlaştırır. Kişi daha ilk cümlede kendisini saldırı altında hissettiği için savunmaya veya karşı saldırıya geçebilir.

Daha yumuşak başlangıç şu unsurları içerir:

• gözlenebilir davranış,
• kişinin kendi duygusu,
• açık ve gerçekleştirilebilir bir ihtiyaç.

Örneğin:

“Bu hafta ev işlerinin çoğunun bende kaldığını fark ettim. Yoruldum ve desteğine ihtiyacım var.”

Duygusal ve fizyolojik taşma

Duygusal taşma, kişinin çatışma sırasında başa çıkma kapasitesini aşan yoğun bir duygusal ve fizyolojik uyarılma yaşamasıdır.

Bu sırada;

• kalp atımı hızlanabilir,
• kaslar gerilebilir,
• dikkat daralabilir,
• tehdit algısı güçlenebilir,
• karşı tarafın söylediklerini işleme kapasitesi azalabilir.

Taşma sırasında yapıcı iletişim kurmak çok zorlaşır; ancak tamamen “imkânsız” olduğunu söylemek doğru değildir. Kısa bir mola, bedensel sakinleşme ve konuşmaya belirlenmiş bir zamanda geri dönme, çatışmanın tırmanmasını azaltabilir.

Gottman ve Levenson’un araştırmaları, ilişkideki olumsuz duygu düzenleme sorunlarının fizyolojik uyarılma, geri çekilme ve ilişki sonuçlarıyla bağlantılı olabileceğini göstermiştir.

Talep etme–geri çekilme döngüsü

Bazı çiftlerde partnerlerden biri bir sorunun konuşulması ve değişmesi için giderek daha fazla baskı yaparken diğeri tartışmadan kaçar veya iletişimi keser.

İlk partner daha çok talep ettikçe ikinci partner daha fazla geri çekilir. İkinci partner geri çekildikçe ilk partner sesini yükseltir ve ısrarını artırır.

Bu örüntüye talep etme–geri çekilme döngüsü adı verilir.

Araştırmalar bu döngünün ilişki sıkıntısı ve düşük tatminle bağlantılı olduğunu göstermektedir. Ancak davranışların anlamı çiftlerin sosyoekonomik koşullarına ve gerçekten çözülebilir bir sorunla karşı karşıya olup olmadıklarına göre değişebilir. Bazı araştırmalarda değişim talebinin, özellikle çiftin sorunu çözebilecek kaynaklara sahip olmadığı koşullarda farklı sonuçlar yaratabildiği görülmüştür.

Başarısız onarım girişimleri

Onarım girişimi, tartışmanın şiddetini azaltmak ve yeniden bağlantı kurmak amacıyla yapılan herhangi bir davranıştır.

Örneğin:

• “Biraz yavaşlayalım.”
• “Seni suçlamak istemiyorum.”
• “Bu kısmında haklısın.”
• “Baştan ve daha sakin konuşabilir miyiz?”
• Elini uzatmak veya uygun bir mizah kullanmak.

Onarım girişiminin başarılı olması için kusursuz bir cümle olması gerekmez. Partnerin bu girişimi fark etmesi ve karşılık vermesi gerekir.

İlişkilerde sorun yaşanmaması gerçekçi değildir. Daha belirleyici olan, sorun yaşandıktan sonra partnerlerin birbirlerine geri dönüp dönemedikleridir.

Sağlıklı ilişkiler çatışmasız ilişkiler değil, çatışmadan sonra onarım yapılabilen ilişkilerdir.

Olumsuz yorumlama eğilimi

İlişki uzun süre çatışmalı hâle geldiğinde partnerler birbirlerinin nötr veya belirsiz davranışlarını da olumsuz yorumlamaya başlayabilir.

Örneğin partnerin sessiz kalması;

• “Yorgun olabilir” yerine,
• “Beni önemsemiyor”

şeklinde yorumlanabilir.

Geçmişteki olumlu anılar bile yeni bir olumsuz anlatının içinde yeniden değerlendirilebilir:

“Aslında evliliğimizin başında da beni hiç anlamıyordu.”

Bu aşamada sorun yalnızca mevcut davranışlar değildir. Partnerler birbirlerinin niyetlerini giderek daha kötü algılamaya başlar. Bu durum, olumlu davranışların görülmesini ve onarım girişimlerinin kabul edilmesini zorlaştırır.

Güven ve bağlılığın zedelenmesi

İletişim sorunları ilişkileri aşındırabilir; fakat bazı olaylar ilişkinin temel güven yapısında daha doğrudan bir kırılma yaratır.

Sadakatsizlik

Sadakatsizlik, üzerinde uzlaşılmış ilişki sınırlarının gizli veya açık biçimde ihlal edilmesidir. Cinsel, duygusal veya çevrim içi biçimlerde yaşanabilir.

Sadakatsizliğe maruz kalan kişi;

• yoğun öfke,
• utanç,
• özdeğer kaybı,
• zihinsel tekrarlar,
• aşırı tetikte olma,
• güven kaybı,
• uyku ve dikkat sorunları

yaşayabilir.

Bazı kişiler bu deneyimi ilişkisel bir travma olarak yaşayabilir. Ancak sadakatsizlik bütün kişilerde aynı psikolojik sonucu doğurmaz ve bütün ilişkileri geri dönülemez biçimde sona erdirmez.

İlişkinin onarılabilmesi;

• sadakatsizliğin sona ermesine,
• gerçeğin gizlenmemesine,
• sorumluluk alınmasına,
• incinen partnerin yaşantısının küçümsenmemesine,
• güvenilir davranışların zaman içinde yeniden kurulmasına

bağlıdır.

Boşanmış bireylerin geriye dönük bildirimlerini inceleyen bir çalışmada düşük bağlılık, sadakatsizlik ve çatışma en sık bildirilen boşanma nedenleri arasında yer almıştır. Sadakatsizlik, aile içi şiddet ve madde kullanımı ise sıklıkla “son damla” olarak bildirilmiştir. Bu veriler kişilerin kendi anlatımlarına dayanır ve tek başına nedensellik kanıtı değildir.

2024 tarihli boylamsal bir çalışmada partner sadakatsizliği yaşamış kişilerde daha kötü kronik sağlık göstergeleri bildirilmiştir. Bununla birlikte bu bulgu nedensel değildir; sadakatsizliğin tek başına kronik hastalık oluşturduğu sonucuna varılamaz.

Aile içi şiddet

Fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik şiddet sıradan bir iletişim problemi değildir.

Şiddet bulunan ilişkilerde;

• “daha iyi iletişim kurma”,
• daha fazla uyum sağlama,
• fedakârlık yapma,
• partneri sakinleştirmeye çalışma

gibi öneriler kişinin güvenliğini tehlikeye atabilir.

Bu durumda öncelik ilişkiyi sürdürmek değil, kişinin ve varsa çocukların güvenliğidir.

Şiddetin sorumluluğu şiddeti uygulayan kişiye aittir. Şiddete maruz kalan kişinin neden daha önce ayrılmadığını sorgulamak; ekonomik, sosyal ve güvenlikle ilgili kısıtlamaları gözden kaçırabilir.

Düşük bağlılık

Bağlılık, kişinin ilişkiyi sürdürme niyetini ve ilişkiye yönelik uzun vadeli yönelimini ifade eder.

Bağlılık zayıfladığında kişi;

• sorun çözmek için daha az çaba gösterebilir,
• ilişkinin geleceğine daha az yatırım yapabilir,
• alternatifleri daha çekici değerlendirebilir,
• çatışmalarda ilişkiyi koruyucu davranışları daha az kullanabilir.

Ancak düşük bağlılık her zaman bir “karakter kusuru” değildir. Sürekli güvensizlik, karşılıksız emek, şiddet, ihmal veya çözülemeyen değer çatışmaları kişinin ilişkiye bağlılığını azaltabilir.

Ekonomik ve sosyal koşullar ilişkileri nasıl etkiler?

İlişkiler yalnızca iki kişinin psikolojik özellikleri içinde yaşanmaz. Ekonomik koşullar, çalışma hayatı, barınma, çocuk bakımı ve sosyal destek de ilişki dinamiklerini şekillendirir.

Ekonomik sıkıntılar;

• çatışma fırsatlarını artırabilir,
• ortak zamanın azalmasına yol açabilir,
• ruhsal yükü yükseltebilir,
• sorunların çözümü için kullanılabilecek kaynakları azaltabilir.

Araştırmalar düşük sosyoekonomik koşulların ilişki kalitesi ve sürekliliğiyle bağlantılı olduğunu göstermektedir. Bunun önemli bir açıklaması, ekonomik dezavantajın çiftlerin sorunlarla baş etmek için kullanabilecekleri kaynakları kısıtlamasıdır.

Demografik risk faktörleri nasıl yorumlanmalı?

Nüfus araştırmalarında bazı özellikler daha yüksek boşanma veya ayrılık oranlarıyla ilişkilendirilmiştir:

• çok genç yaşta evlenmek,
• ciddi ekonomik güçlükler,
• işsizlik ve gelir belirsizliği,
• eğitim olanaklarının sınırlı olması,
• yeniden evlenmek,
• üvey aile sisteminin karmaşıklıkları,
• yüksek çatışmalı veya ayrılmış ebeveynlerle büyümek.

Özellikle evlenme yaşının düşük olması boşanma riskiyle tutarlı biçimde ilişkilendirilmektedir. Eğitim ve ekonomik kaynaklar da ilişki sürekliliğiyle bağlantılıdır. Ancak bu ilişkiler toplumlara, dönemlere ve çiftlerin sahip olduğu destek kaynaklarına göre değişebilir.

Bu özellikler bir kişinin ilişkisinin sona ereceğini göstermez. Yalnızca büyük gruplar incelendiğinde ortaya çıkan istatistiksel ilişkilerdir.

Risk faktörü, kader değildir. Bir özelliğin boşanmayla ilişkili olması, o özelliğe sahip her çiftin boşanacağı anlamına gelmez.

Evlilik öncesi birlikte yaşamak boşanma nedeni midir?

Bu konuda basit bir neden-sonuç cümlesi kurmak doğru değildir.

Bazı araştırmalarda evlilik öncesi birlikte yaşama ile daha yüksek boşanma riski arasında ilişki görülmüştür. Fakat bu ilişkiyi açıklayabilecek birkaç farklı mekanizma bulunmaktadır:

• Birlikte yaşamayı seçen kişilerin evliliğe ve boşanmaya ilişkin tutumları farklı olabilir.
• Bazı çiftler açık bir evlilik kararı vermeden ekonomik veya pratik nedenlerle birlikte yaşamaya başlayabilir.
• Birlikte yaşamaya nişandan önce veya sonra başlamak farklı sonuçlarla ilişkili olabilir.
• Birlikte yaşamanın toplumsal olarak yaygınlaşması, eski kuşaklarda görülen ilişkilerin yeni kuşaklarda değişmesine yol açabilir.

Güncel değerlendirmeler, evlilik öncesi birlikte yaşamayla boşanma arasındaki bağlantının zamana, seçilim etkilerine ve ilişkinin hangi aşamasında birlikte yaşamaya başlandığına göre değiştiğini göstermektedir.

Bu nedenle “Birlikte yaşamak boşanmaya yol açar” yerine şu ifade tercih edilmelidir:

Evlilik öncesi birlikte yaşama ile sonraki ilişki sonuçları arasındaki bağlantı; çiftin karar sürecine, bağlılık düzeyine, zamanlamaya ve sosyal bağlama göre değişebilir.

Ebeveynlerin boşanmış olması kişinin ilişkisini belirler mi?

Hayır.

Ebeveyn ayrılığına tanık olmak kişinin ilişkilere, güvene ve bağlılığa ilişkin beklentilerini etkileyebilir. Ancak bu etki kaçınılmaz değildir.

Bir araştırmada ebeveyn boşanması kadınlarda daha düşük ilişki bağlılığı ve ilişkiye güvenle bağlantılı bulunurken erkeklerde aynı ilişki görülmemiştir. Bu sonuç bile etkilerin cinsiyete, aile içi çatışmanın niteliğine ve kişinin yaşantısına göre değişebileceğini göstermektedir.

Çocuk açısından yalnızca ebeveynlerin boşanmış olup olmaması değil;

• boşanma öncesindeki çatışmanın düzeyi,
• çocuğun şiddete tanık olup olmaması,
• ebeveynlerin boşanma sonrasındaki iş birliği,
• bakım düzeninin istikrarı,
• çocuğun duygusal olarak desteklenmesi

de önemlidir.

İlişkiler nasıl yavaş yavaş aşınır?

İlişki bozulması çoğu zaman şu döngüyle ilerler:

1. Bir sorun ortaya çıkar.
2. Sorun eleştiri veya suçlamayla gündeme getirilir.
3. Diğer partner savunmaya geçer veya geri çekilir.
4. İlk partner anlaşılmadığını hissederek baskıyı artırır.
5. Aşağılama ve kırıcı sözler başlar.
6. Onarım girişimleri görülmez veya reddedilir.
7. Partnerler birbirlerinin niyetlerini olumsuz yorumlamaya başlar.
8. Duygusal yakınlık ve güven azalır.
9. İlişki dışındaki seçenekler daha çekici görünmeye başlar.
10. Ayrılık, ani bir karar olmaktan çok uzun süredir devam eden uzaklaşmanın sonucu hâline gelir.

Bu süreç doğrusal veya kaçınılmaz değildir. Döngü erken fark edildiğinde ve her iki partner de sorumluluk aldığında değişim mümkündür.

İlişkiyi korumak için hangi işaretlere dikkat edilmeli?

Şu durumlar ilişkinin profesyonel destek gerektirebilecek ölçüde zorlandığını gösterebilir:

• Tartışmaların sürekli aynı döngüde tekrarlanması,
• aşağılama ve hakaretin sıradanlaşması,
• partnerlerin birbirinden korkması,
• sorunların hiç konuşulamaması,
• duygusal veya cinsel yakınlığın uzun süre kaybolması,
• güven ihlalinin onarılamaması,
• ayrılık tehdidinin sürekli kullanılması,
• çocukların çatışmanın içine çekilmesi,
• partnerlerden birinin ilişkide kendisini görünmez veya değersiz hissetmesi.

Şiddet, tehdit, takip, cinsel zorlama veya ekonomik kontrol varsa standart çift iletişimi önerilerinden önce güvenlik değerlendirilmelidir.

Sonuç: İlişkiler bir anda değil, çoğu zaman tekrar eden döngüler içinde bozulur

Bir ilişkinin sona ermesi genellikle tek bir kişilik özelliğinin, tek bir tartışmanın veya tek bir demografik faktörün sonucu değildir.

İlişkiyi bozan süreçte;

• eleştiri,
• savunmacılık,
• aşağılama,
• iletişimden çekilme,
• başarısız onarım girişimleri,
• güven kaybı,
• düşük bağlılık,
• sadakatsizlik,
• şiddet,
• ekonomik ve sosyal stresler

birbirlerini etkileyebilir.

Ancak risk faktörleri kader değildir. İlişkilerin geleceğini yalnızca çatışmaların varlığı değil, partnerlerin çatışmayı nasıl yönettiği, sorumluluk alıp almadığı ve kırılmalardan sonra yeniden bağlantı kurup kuramadığı belirler.

Bir ilişkiyi bozan şey yalnızca sorun yaşamak değildir; sorunların konuşulamaz, onarılamaz ve giderek saygısız bir hâle gelmesidir.

Sık Sorulan Sorular

Mahşerin Dört Atlısı nelerdir?

Eleştiri, savunmacılık, aşağılama ve duvar örmedir. Bu davranışlar ilişki sıkıntısı ve ayrılık riskiyle bağlantılıdır; ancak ilişkinin kesin olarak biteceğini göstermez.

Aşağılama neden ilişki için tehlikelidir?

Aşağılama yalnızca davranışı eleştirmez; partneri değersiz, yetersiz veya aşağı görme mesajı verir. Bu nedenle karşılıklı saygıyı ve duygusal güvenliği zedeler.

Duvar örmek ile mola vermek aynı şey midir?

Hayır. Sağlıklı molada kişi konuşmaya ne zaman döneceğini belirtir. Duvar örmede ise iletişim belirsiz bir süreyle kesilir ve sorun genellikle yeniden ele alınmaz.

Çok tartışan çiftler mutlaka ayrılır mı?

Hayır. Tartışmanın sıklığından çok, nasıl yürütüldüğü önemlidir. Hakaret, aşağılama, korkutma ve iletişimden tamamen çekilme daha ciddi risk oluşturur. Bazı çiftler yoğun fakat karşılıklı saygıyı koruyan tartışmalar yaşayabilir.

Sadakatsizlik yaşayan ilişki mutlaka biter mi?

Hayır. Sadakatsizlik ağır bir güven ihlalidir, fakat her ilişki aynı biçimde sonuçlanmaz. Onarım; sadakatsizliğin sona ermesine, sorumluluk alınmasına, açıklığa ve zaman içinde güvenilir davranışların yeniden kurulmasına bağlıdır.

Ekonomik sorunlar boşanmaya neden olur mu?

Ekonomik güçlükler tek başına boşanma nedeni değildir; ancak stresi artırabilir, çatışma çözme kaynaklarını azaltabilir ve mevcut sorunları ağırlaştırabilir.

Evlilik öncesi birlikte yaşamak boşanma riskini artırır mı?

Araştırma sonuçları tek yönlü değildir. İlişki; birlikte yaşamaya başlama zamanı, bağlılık düzeyi, evlilik kararının önceden alınıp alınmadığı, kuşak ve sosyal koşullara göre değişebilir.

Ebeveynleri boşanmış kişiler sağlıklı ilişki kurabilir mi?

Evet. Ebeveyn boşanması bazı ilişki beklentilerini etkileyebilir; ancak kişinin gelecekteki ilişkisini belirlemez. Güvenli ilişkiler, farkındalık ve yeni ilişki deneyimleri önceki örüntülerin değişmesini sağlayabilir.

Akademik kaynaklar

• Carrère, S., Buehlman, K. T., Gottman, J. M., Coan, J. A. ve Ruckstuhl, L. (2000). Predicting marital stability and divorce in newlywed couples. Journal of Family Psychology, 14, 42–58.
• Gottman, J. M. ve Levenson, R. W. (1992). Marital processes predictive of later dissolution: Behavior, physiology, and health. Journal of Personality and Social Psychology, 63, 221–233. DOI: 10.1037/0022-3514.63.2.221.
• Gottman, J. M., Coan, J., Carrère, S. ve Swanson, C. (1998). Predicting marital happiness and stability from newlywed interactions. Journal of Marriage and the Family, 60, 5–22.
• Gottman, J. M. ve Levenson, R. W. (2000). The timing of divorce: Predicting when a couple will divorce over a 14-year period. Journal of Marriage and Family, 62, 737–745.
• Heyman, R. E. ve Slep, A. M. S. (2001). The hazards of predicting divorce without crossvalidation. Journal of Marriage and Family, 63, 473–479.
• Manning, W. D. ve Cohen, J. A. (2012). Premarital cohabitation and marital dissolution: An examination of recent marriages. Journal of Marriage and Family, 74, 377–387.
• Papp, L. M., Kouros, C. D. ve Cummings, E. M. (2009). Demand-withdraw patterns in marital conflict in the home. Personal Relationships, 16, 285–300.
• Raley, R. K. ve Sweeney, M. M. (2020). Divorce, repartnering, and stepfamilies: A decade in review. Journal of Marriage and Family, 82, 81–99.
• Scott, S. B. ve diğerleri. (2013). Reasons for divorce and recollections of premarital intervention: Implications for improving relationship education. Couple and Family Psychology, 2, 131–145.
• Shrout, M. R. (2021). The health consequences of stress in couples: A review and new integrated dyadic biobehavioral stress model. Brain, Behavior, & Immunity–Health, 16, 100328.
• Hoy, E. Q. W. ve Oh, V. Y. S. (2024). The consequences of spousal infidelity for long-term chronic health: A two-wave longitudinal analysis. Journal of Social and Personal Relationships, 41, 3720–3740. DOI: 10.1177/02654075241276713.