Çocuklar her zaman “Kaygılanıyorum”, “Çok öfkeliyim” ya da “Kendime yeterince güvenmiyorum” demezler. Bazen bunu davranışlarıyla, bazen kaçındıkları durumlarla, bazen de oyun sırasında gösterirler.
Liman Psikoloji’nin psikoloji temelli kutu oyunları farklı duygusal becerileri desteklemek amacıyla geliştirildi. Öfke Kasırgası öfkeyi tanıma ve düzenleme, Sihirli Orman güçlü yönleri ve içsel kaynakları keşfetme, Luna’nın Parkı ise korku ve kaygıyla baş etme becerileri üzerine yoğunlaşır.
Peki çocuğunuz için hangisini seçmelisiniz?
En kısa cevap şu:
Çocuğunuz öfkesini anlamakta ve yönetmekte zorlanıyorsa Öfke Kasırgası; güçlü yönlerini fark etmeye ve kendine güvenini desteklemeye ihtiyaç duyuyorsa Sihirli Orman; korku, kaygı ve belirsizlikle baş etmekte zorlanıyorsa Luna’nın Parkı daha uygun bir başlangıç olabilir.
Üç Oyun Arasındaki Fark Nedir?
Çocuğunuzun ihtiyacı | Önerilen oyun | Oyunun temel odağı |
|---|---|---|
Çabuk öfkelenme, öfkesini ifade etmekte veya sakinleşmekte zorlanma | Öfke Kasırgası | Öfkeyi tanıma, ifade etme ve baş etme yolları |
Güçlü yönlerini fark etme, kendine güven, içsel kaynaklarını keşfetme | Sihirli Orman | Güçlü yönler, içsel kaynaklar ve dayanıklılık |
Korku, kaygı, belirsizlik ve kaçınma | Luna’nın Parkı | Kaygıyı anlama ve baş etme becerileri |
Bu tablo bir tanı veya psikolojik değerlendirme aracı değildir. Çocuğun o dönemde daha fazla desteğe ihtiyaç duyduğu alanı düşünerek oyun seçimini kolaylaştırmak amacıyla hazırlanmıştır.
Çocuğum Çok Çabuk Öfkeleniyor: Hangi Oyun Uygun?
Öfke Kasırgası
Çocuğunuz küçük engeller karşısında hızla öfkeleniyor, öfkelendiğinde ne yapacağını bilemiyor veya duygusunu ifade etmekte zorlanıyorsa Öfke Kasırgası uygun bir seçenek olabilir.
Öfke çoğu zaman yalnızca “kötü davranış” değildir. Hayal kırıklığı, engellenme, haksızlığa uğrama hissi, anlaşılmama, kaygı veya kontrol kaybı gibi pek çok yaşantı öfkeyle dışarı çıkabilir.
Bu nedenle Öfke Kasırgası'nın amacı öfkeyi ortadan kaldırmak değildir.
Amaç, çocuğun öfkesini fark etmesine, anlamlandırmasına ve öfkelendiğinde kullanabileceği farklı yollar keşfetmesine alan açmaktır.
Oyun sırasında çocuk;
öfke duygusunu fark etme,
öfkelendiği durumları tanıma,
bedensel ve duygusal ipuçlarını fark etme,
öfkesini ifade edebilme,
farklı baş etme yollarını düşünme,
diğer insanların duygularını ve tepkilerini fark etme
gibi konularla oyun içinde karşılaşır.
Öfkeyi bastırmak değil, yönünü birlikte bulmak.
[Öfke Kasırgası'nı İncele]
Çocuğum Kendine Güvenmiyor veya Güçlü Yönlerini Göremiyor: Hangi Oyun Uygun?
Sihirli Orman
Bazı çocuklar yapamadıkları şeyleri çok kolay görürken yapabildiklerini fark etmekte zorlanırlar.
“Ben bunu yapamam.”
“Ben zaten iyi değilim.”
“Herkes benden daha iyi.”
gibi ifadeler kullanabilir veya yeni bir şey denemekten kaçınabilirler.
Böyle durumlarda Sihirli Orman, çocuğun yalnızca güçlüklerine değil, sahip olduğu kaynaklara da bakabilmesine yardımcı olacak bir oyun deneyimi sunar.
Sihirli Orman çocukların ve oyuna katılan diğer kişilerin kendi güçlü yönlerini, becerilerini ve içsel kaynaklarını keşfetmeleri üzerine kuruludur.
Oyun sırasında;
güçlü yönleri fark etme,
kişinin kendisinde var olan becerileri tanıma,
içsel kaynakları ifade etme,
farklı çözüm yolları geliştirme,
yaratıcılık,
empati,
iş birliği ve sosyal farkındalık
gibi alanlara yer açılır.
Burada amaç çocuğa sürekli “Sen harikasın” demek değildir. Daha önemli olan, çocuğun “Zorlandığım şeyler var ama elimde kullanabileceğim bazı güçler de var” deneyimini geliştirmesidir.
Her çocuk içinde keşfedilmeyi bekleyen bir orman taşır.
[Sihirli Orman'ı İncele]
Çocuğum Çok Kaygılanıyor veya Bazı Şeylerden Korkuyor: Hangi Oyun Uygun?
Luna'nın Parkı
Korku çocukluğun doğal duygularından biridir. Ancak bazı çocuklar belirsizlik, hata yapma, karanlık, ayrılma, yeni bir ortama girme veya kontrol edemedikleri durumlarda daha yoğun kaygı yaşayabilirler.
Kaygı bazen doğrudan “Korkuyorum” şeklinde de görülmez.
Çocuk;
sürekli güvence isteyebilir,
yeni durumlardan kaçınabilir,
yapabileceği şeyleri denemek istemeyebilir,
anne veya babadan ayrılmakta zorlanabilir,
karın ağrısı veya benzeri bedensel yakınmalar ifade edebilir,
olacakları sürekli önceden bilmek isteyebilir.
Luna’nın Parkı, korku ve kaygıyı çocuğun karşısına doğrudan bir ders olarak değil, lunapark metaforu ve oyun deneyimi üzerinden çıkarır.
Oyunun farklı bölümlerinde çocuk;
bedenindeki duygusal sinyalleri fark etme,
duyularını kullanarak bulunduğu ana dönme,
düşüncelerini fark etme,
kendi kendine söylediği sözleri keşfetme,
problem çözme,
destek isteme,
beklenmedik durumlara uyum sağlama,
belirsizliğe rağmen ilerleyebilme
gibi becerileri deneyimler.
Amaç korkuyu tamamen ortadan kaldırmak değildir.
Korkunun olmadığı bir çocuk değil; korktuğunda yolunu bulabilen bir çocuk.
[Luna'nın Parkı'nı İncele]
Çocuğumda Hem Öfke Hem Kaygı Varsa Hangi Oyunu Seçmeliyim?
Bu oldukça sık karşılaşılan bir durumdur.
Çünkü çocuklarda duygular birbirinden kesin sınırlarla ayrılmaz. Kaygı bazen öfke şeklinde ortaya çıkabilir; kendine güveni düşük bir çocuk hata yapmaktan korkabilir; yoğun öfke yaşayan bir çocuk aynı zamanda engellenmeye karşı çok hassas olabilir.
Bu durumda oyunu en görünür davranışa göre değil, çocuğun o sırada en fazla zorlandığı alana göre seçmek daha anlamlıdır.
Kendinize şu soruyu sorabilirsiniz:
“Çocuğumun şu anda kazanmasını en çok istediğim beceri hangisi?”
Yanıtınız:
“Öfkelendiğinde ne olduğunu anlaması ve başka yollar bulması” ise → Öfke Kasırgası
“Kendisindeki güçlü yanları fark etmesi” ise → Sihirli Orman
“Korktuğunda veya kaygılandığında bununla baş edebilmesi” ise → Luna’nın Parkı
ile başlamak uygun olabilir.
Aynı Çocuk İçin Birden Fazla Oyun Kullanılabilir mi?
Evet. Üç oyun birbirinin alternatifi olmak zorunda değildir.
Çocukların duygusal gelişimi tek bir beceriden oluşmaz. Öfkeyi düzenleme, kaygıyla baş etme, güçlü yönleri fark etme, problem çözme ve ilişki kurabilme birbirini etkileyen alanlardır.
Bu nedenle oyunlar farklı dönemlerde veya farklı ihtiyaçlar doğrultusunda birbirini tamamlayabilir.
Örneğin kaygı nedeniyle yeni durumlara girmekten kaçınan bir çocuk önce Luna’nın Parkı ile kaygı ve korku üzerinde çalışabilir; daha sonra Sihirli Orman ile güçlü yönlerini ve kaynaklarını keşfetmek farklı bir deneyim sağlayabilir.
Bu Oyunlar Sadece Sorun Yaşayan Çocuklar İçin mi?
Hayır.
Bir çocuğun Öfke Kasırgası oynayabilmesi için “öfke problemi”, Luna’nın Parkı oynayabilmesi için “kaygı bozukluğu” veya Sihirli Orman oynayabilmesi için “özgüven sorunu” yaşaması gerekmez.
Duyguları tanımak ve onlar hakkında konuşabilmek çocukluk gelişiminin doğal bir parçasıdır.
Bu oyunlar çocuk ile yetişkin arasında;
“Ne hissediyorsun?”
sorusunun ötesine geçen bir konuşma alanı oluşturmayı amaçlar.
Çocuk bazen doğrudan anlatmak istemediği bir şeyi oyun içindeki bir karakter, soru veya durum üzerinden çok daha rahat konuşabilir.
Oyunları Evde Ebeveynler Kullanabilir mi?
Evet. Oyunlar ebeveyn ve çocukların birlikte oynayabileceği şekilde tasarlanmıştır.
Buradaki önemli nokta oyunu bir sınava dönüştürmemektir.
Çocuğun verdiği cevapların “doğrusunu” aramak yerine merak etmek daha değerlidir.
Örneğin:
“Böyle düşünmen çok ilginç, biraz daha anlatır mısın?”
“Sen olsaydın ne yapardın?”
“Daha önce böyle hissettiğin olmuş muydu?”
gibi açık uçlu sorular, oyun sırasında ortaya çıkan konuşmayı destekleyebilir.
Bazen yetişkinin kendi cevabını paylaşması da oyunu çocuk açısından daha güvenli ve karşılıklı hâle getirir.
Oyunları Psikologlar, Psikolojik Danışmanlar ve Öğretmenler Kullanabilir mi?
Oyunlar ev kullanımının yanı sıra psikologlar, psikolojik danışmanlar, öğretmenler ve çocuklarla çalışan diğer profesyoneller tarafından da kullanılabilir.
Profesyoneller oyunları kendi çalışma amaçları ve mesleki sınırları çerçevesinde;
duygu farkındalığı,
psikoeğitim,
çocukla iletişim kurma,
kaynak geliştirme,
grup çalışmaları,
sosyal ve duygusal beceri çalışmaları
içinde destekleyici materyal olarak değerlendirebilirler.
Oyunların kullanımı tek başına psikolojik değerlendirme veya profesyonel danışmanlığın yerine geçmez.
Hangi Yaş İçin Hangi Oyun Uygun?
Öfke Kasırgası ve Sihirli Orman 6 yaş ve üzeri çocuklarla oynanabilecek şekilde hazırlanmıştır. Çocuğun kronolojik yaşının yanında okuma-anlama düzeyi, dikkat süresi, oyuna katılım isteği ve gelişimsel özellikleri de önemlidir.
Luna’nın Parkı ise farklı yaş gruplarıyla kullanılabilecek şekilde yeniden yapılandırılmıştır. Oyun seçiminde yalnızca yaşa değil, çocuğun oyunun içeriğini anlayabilmesine ve deneyime katılabilmesine de bakılmalıdır.
Üç Oyunu Kısaca Karşılaştıralım
Öfke Kasırgası
Temel soru: “Öfkelendiğimde bana ne oluyor ve ne yapabilirim?”
Öfkeyi fark etme, ifade etme ve öfke anlarında kullanılabilecek farklı baş etme yollarını keşfetme üzerine kuruludur.
Sihirli Orman
Temel soru: “Benim güçlü yanlarım ve kullanabileceğim kaynaklarım neler?”
Çocuğun güçlü yönlerini, becerilerini ve içsel kaynaklarını keşfetmesine alan açar.
Luna'nın Parkı
Temel soru: “Korktuğumda veya kaygılandığımda yoluma nasıl devam edebilirim?”
Korku, kaygı ve belirsizlik karşısında kullanılabilecek baş etme becerilerini oyun içinde deneyimlemeye odaklanır.
Hâlâ Karar Veremiyorsanız Kendinize Bu Üç Soruyu Sorun
1. Çocuğum en çok hangi duyguda zorlanıyor?
Öfke mi, korku ve kaygı mı?
2. Yoksa temel ihtiyaç bir duyguyu yönetmekten çok kendisindeki güçleri fark etmek mi?
Bu durumda Sihirli Orman daha uygun olabilir.
3. Bu oyundan sonra çocuğumun hangi becerisinin biraz daha gelişmesini isterdim?
Bu sorunun cevabı çoğu zaman hangi oyunla başlamanız gerektiğini de gösterir.
Önemli Bir Hatırlatma
Kutu oyunları çocukların duyguları hakkında konuşmasına, kendisini ve başkalarını fark etmesine ve farklı baş etme yollarını keşfetmesine yardımcı olabilecek araçlardır.
Ancak bir oyun çocuğun yaşadığı güçlüğün nedenini belirlemek, tanı koymak veya profesyonel değerlendirme yerine geçmek amacıyla kullanılmamalıdır.
Çocuğun korkusu, kaygısı, öfkesi veya davranışları uzun süredir devam ediyor; okul, aile, arkadaş ilişkileri veya günlük yaşamını belirgin biçimde etkiliyorsa bir uzmandan değerlendirme almak uygun olabilir.
Liman Psikoloji Kutu Oyunlarını Keşfedin
Liman Psikoloji Dükkan’da yer alan oyunlarımız, çocukların duygularını konuşabilmeleri için yetişkinlerle aralarında ortak bir oyun dili oluşturma düşüncesiyle geliştirildi.
Öfke Kasırgası
Öfkeyi tanımak ve öfkeyle baş etmenin farklı yollarını keşfetmek için.
Sihirli Orman
Güçlü yönleri ve içsel kaynakları keşfetmek için.
Luna’nın Parkı
Korku, kaygı ve belirsizlikle baş etme yollarını deneyimlemek için.
Çünkü çocuklar bazen anlatmaz. Oynarken gösterir.
Oyunlara https://www.limanpsikolojidukkan.com/ sitemizden ulaşabilirsiniz.
